1

2

3

4

5

 

Materiały do budowy kadłuba

Kadłub statku jest najważniejszym jego elementem. To on tworzy całe bezpieczeństwo oraz możliwości statku. Kadłuby statków wytwarza się w stoczniach, z których gotowe statki mogą wypłynąć na morze. Do budowy statków głównie wykorzystuje się stal, drewno lub laminaty. Najbardziej tradycyjnym materiałem przy budowie statków jest drewno, które było stosowane przy budowie pierwszych statków. Drewno jako materiał budulcowy jest elastyczne i łatwo poddające się obróbce. Ale ma też sporo wad. Łatwo odkształca się pod wpływem czynników atmosferycznych dlatego wymaga ciągłego i częstego konserwowania, jest też łatwopalne oraz nieodporne na ścieranie. Dlatego obecnie przy budowie kadłubów drewnianych stosuje się dodatkowe wzmocnienia ze stali lub laminatów. Drewno stosuje się przy budowie jachtów, przede wszystkim wykończenie ich wnętrz. Wybiera się gatunki najbardziej wytrzymałe takie jak dąb, modrzew i sosna. Aby nadać drewnu odpowiedni kształt kadłuba stosuje się różne techniki. Do najczęściej stosowanych zalicza się konstrukcje sklejkowe, tradycyjne, kompozycyjne lub skorupowe. Jednak obecnie najczęściej wykorzystywanym materiałem do budowy statków jest stal. Jest to tzw. stal okrętowa. Stal taka musi posiadać odpowiedni certyfikat pozwalający przeznaczenie jej do budowy kadłubów statków. Dodatkowo przy konstrukcji statków stosuje się również stopy aluminiowe oraz laminaty.

Rodzaje poszycia kadłubów drewnianych

Budowanie statku zawsze rozpoczyna się od stworzenia jego szkieletu. Następnie na szkielet statku montowane jest poszycie wodoszczelne. Poszycie składa się z burt, obło oraz dna statku. Jeśli poszycie wytworzone jest z drewna to najczęściej mocuje się je na cztery możliwe sposoby. Jedną z metod jest tzw. stykowa, w której mocowane są drewniane klepki wzdłuż szkieletu, bez łączenia ich ze sobą. Deski takie muszą być długie oraz grube na co najmniej 18 mm. W tym przypadku uszczelnia się bawełnianą nicią przyklejaną lakierem. Najstarszym sposobem kładzenia drewnianego poszycia statku jest kładzenie klinkierowe. Klepki w tym rodzaju montażu nakłada się jedną na drugą i łączy się specjalnymi nitami. Odchodzi się obecnie od tego rodzaju kładzenia desek. Metodą popularną dla małych i lekkich statków jest tzw. „słomka” czyli listewkowe kładzenie drewna. Cienkie listewki łączy się ze sobą klejąc je bądź zbijając, muszą one być podobnej szerokości i wysokości. Dodatkowo listewki można frezować lub ukosować. Poszycie statku można kłaść też sposobem diagonalnym, inaczej zwanym przekątniowym. Stosując tą metodę układa się kilka cienkich warstw klepek wzdłuż szkieletu. Pracę tą metodą rozpoczyna się w najszerszym miejsca kadłuba z obu stron równocześnie. Należy zachować odpowiedni kąt nachylenia wewnętrznych i zewnętrznych desek.

Budowa kadłuba okrętu

Główną i zarazem najważniejszą częścią statku jest jego kadłub. Składa się on przede wszystkim ze szkieletu i wodoszczelnego poszycia. Głównym zadaniem szkieletu jest usztywnienie statku. Do niego przymocowuje się wodoszczelne poszycie. Szkielet statku składa się ze stępki, dziobnicy, tylnicy, wręgi, dennika, wzdłużników, pokładników i zrębnic łukowych. Stępkę można nazwać kręgosłupem statku, gdyż biegnie wzdłuż niego pod spodem. Zakończenie dziobu stanowi dziobnica, zrobiona ze specjalnie wygiętej blachy a tylnica zakończa rufę statku. Tylnica służy też do zamocowania śruby statku oraz łożysk jego steru. Żebrami szkieletu statku są wręgi. Do nich bezpośrednio przymocowywane są blachy poszycia. Nadają one kształt boków statku. Natomiast dennik jest blachą umocowaną na dnie statku, rozciągniętą między burtami. Gdy budowany jest bardzo duży statek, trzeba wzmocnić jego wytrzymałość montując dodatkowo wzdłużniki, które łączą denniki i wręgi. Montowane są także pokładniki, które służą jako element do zamocowania późniejszego pokładu. Dodatkowym elementem są zrębnice lukowe. Są one montowane jedynie wtedy, gdy stosuje się otwory w pokładzie. Na tak przygotowany szkielet przymocowuje się poszycie wodoszczelne. Kadłub statku można zaprojektować tak aby miał zwiększoną niezatapialność. W tym celu stosuje się grodzie wodoszczelne. Są to ścianki które dzielą wnętrze statku na przedziały. W razie uszkodzenia poszycia kadłuba zamyka się jedną grodź, dzięki temu woda zalewa tylko niewielką część statku.

Elementy składowe statku

Konstrukcja każdego statku opiera się na tych samych elementach stałych oraz określonych parametrów w zależności od jego rodzaju. Każdy statek składa się z kadłuba, pokładu, nadbudówki oraz masztu. Kadłub zazwyczaj budowany jest z drewna, stali bądź tworzyw sztucznych. Natomiast pokład, który umieszcza się na pokładnikach może być drewniany, stalowy lub w połączeniu tych materiałów. Na pokładzie umieszcza się nadbudówkę, która jest częścią zamknięta. Są to zazwyczaj głównie pomieszczenia socjalne i gospodarcze. Natomiast maszt jest konstrukcją stalową, służąca do instalowania na niej różnego rodzaju urządzeń, takich jak anteny, reflektory, nadajniki. Maszt służy także do rozwieszania flagi statku lub innych sygnałowych. Główne parametry statku, które określają jego wielkość to długość całkowita, długość między pionami oraz wyporność. Długość całkowita określana jest na podstawie pomiaru długości pomiędzy najdalej wysuniętymi elementami rufy i dziobu statku. Natomiast długość między pionami to długość od pionu dziobowego do pionu rufowego. Wielkość statku określa się też na podstawie jego zanurzenia i wyporności. Zanurzenie jest odległością od stępki do powierzchni wody. Skala zanurzenia jest oznaczona na burcie z obu stron. Wyporność statku może być standardowa, normalna, pełna i maksymalna. Określa ona objętość wody jaką może wyprzeć statek. Wyporność w zależności od rodzaju statku może wynosić od kilkudziesięciu ton do kilkunastu tysięcy ton.

Typy konstrukcyjne statków morskich

Stocznia jest specjalnie zaprojektowanym oraz wyposażonym miejscem w którym można wybudować wiele różnych statków. Buduje się je z różnych materiałów przy użyciu różnego rodzaju technologii, wszystko zależy od rodzaju statku. Kadłuby statków w większości buduje się z drewna lub stali. Czasem tez używa się stopów aluminiowych a także tworzyw sztucznych a rzadziej żelazobetonu. Elementy statku zazwyczaj są spawane i nitowane. Taki sposób łączeń zapewnia największą trwałość i bezpieczeństwo. W zależności od potrzeb buduje się statki jednokadłubowe, czasem dwukadłubowe. A jeśli chodzi o ilość pokładów, to mogą być takie bez niego, mogą być jedno, dwu lub nawet wielopokładowe. Obecnie statki buduje się jako pełnopokładowe, czyli takie w których górny pokład jest jednocześnie głównym pokładem statku. Taki rodzaj budowy statków wykorzystuje się przy przewożeniu ciężkich ładunków. Istnieją jeszcze statki z ciągłą nadbudówką, które posiadają przynajmniej dwa pokłady i pokład główny znajduje się pod pokładem górnym. Taka budowa statków jest wykorzystywana przy statkach przewożących lekkie ładunki. Tego typu statki mogą być ochronnopokładowcami otwartymi, zamkniętymi oraz otwarto-zamkniętymi. Różnią się one sposobem otwarcia i zamknięcia otworu tonażowego, ma to wpływ na wliczanie pojemności rejestrowej statku.

Statki pomocnicze – bardzo ważne

Istnieje duża grupa specjalnych statków, stworzona tylko i wyłącznie do specjalistycznych prac. Najbardziej znanym statkiem tego typu jest holownik, który służy do prac holowniczych. Posiada silnik o bardzo dużej mocy i ciągu. Istnieją holowniki przystosowane do prac oceanicznych, redowych, rzecznych czy portowych. Dzięki dodatkowemu wyposażeniu holowniki mogą służyć w celach ratunkowych czy przeciwpożarowych. Jednym z rodzajów holownika jest statek określany skrótem AHTS. Są to holowniki do obsługi kotwic. Ich głównym wyposażeniem są specjalne windy przeznaczone do pracy z ogromnymi kotwicami. Dodatkowo mogą być wyposażone z specjalne platformy, dzięki czemu mogą przewozić cement, paliwo czy wodę. W celu zmniejszenia wyporności statku towarowego lub zdjęcia go z mielizny służą przede wszystkim lichtugi. Są to statki wyróżniające się małym zanurzeniem oraz płaskim dnem, dzięki czemu mogą przeładowywać towar na płyciznach oraz transportować towar z dużych statków do portu. W trakcie okresu zimowego bardzo potrzebne w transporcie wodnym są lodołamacze. Statki te są specjalnie zbudowane tak, aby wytrzymały napór lodu na kadłub. Służą do torowaniu drogi dla innych statków w miejscach gdzie woda jest skuta lodem. Bez lodołamaczy transport wodny w niektórych rejonach byłby wręcz niemożliwy. Do innych statków pomocniczych możemy zaliczyć jeszcze różnego rodzaju pchacze oraz latarniowce.

Statki służące do połowu ryb

Od wielu lat statki wykorzystywane są w celu połowów. Najmniejsze tego typu jednostki to kutry rybackie. Mogą być małe od 13 metrów po dość duże kutry sięgające 25 metrów długości kadłuba. Na swój pokład mogą zabierać od kilku do kilkunastu rybaków. Kutry budowane są najczęściej ze stali lub laminatów, aby były odporne na wszelkiego rodzaju burze i sztormy, które w trakcie połowów zdarzają się dość często niestety. Odchodzi się od budowania kutrów z drewna, tak popularne kiedyś. Napędzane są najczęściej silnikami spalinowymi. Z kutra łowi się głownie ryby pelagiczne, czyli takie które pływają w toni wodnej. Z kutrów można łowić siecią oraz na wędkę. Coraz bardziej popularne staje się komercyjne łowienie z kutrów. Rybacy wynajmują miejsca na swoich dla amatorów łowienia, głównie łowi się dorsze. Jednak nie do wszystkich rodzajów ryb nadają się kutry. Do połowu ryb dennych wykorzystywane są trawlery. Są to statki, mające silniki o bardzo dużej mocy. Wyróżniają się mocną budową kadłuba. Ze względu na dalekie wyprawy w głąb morza trawlery coraz częściej wyposażone są w zamrażalnie, dzięki temu mogą przechowywać złowione ryby i dłużej zachować ich świeżość. Mniejszą odmiana trawlera są lugrotrawlery. Jest znacznie mniejszy od trawlera ale moc silnika ma podobną, dzięki temu ma możliwość łowienia różnego rodzaju ryb o każdej praktycznie porze roku.

Nowoczesne statki pasażerskie

Statki używane do przewozu ludzi, czyli statki pasażerskie to promy, liniowce oraz zwykłe statki pasażerskie. Promy służą głównie transportowi na linii port-port. Promy mogą być typowo pasażerskie, czyli do wyłącznego przewozu ludzi, ale coraz częściej spotykane są promy pasażersko-towarowe. Dzięki czemu prom może spełniać dwojaką rolę. Dzięki promom można w szybki sposób przemieszczać się pomiędzy kolejnymi portami wraz ze swoim samochodem. Prom jest zbudowany w ten sposób, że oddzielona jest część pasażerska od towarowej czy samochodowej. Pozwala to na bezpieczny transport ludzi i rzeczy. Charakterystycznym elementem promów jest ich rozwinięta infrastruktura hotelarsko-gastronomiczna. Natomiast liniowce obsługują transport ludzi na trasach typu transatlantyckiego. Ogólna nazwa statków pasażerskich to określenie dla tych statków, które mogą pomieścić na pokładzie przynajmniej 100 osób lub pasażersko-towarowe które mieszczą przynajmniej 12 osób. W ostatnich latach pojawiła się nowa forma statków pasażerskich- poduszkowce. Są to szybkie statki pasażerskie. Do nich zaliczają się też statki wycieczkowe. Są one często bogato wyposażone w restauracje, bary, kasyna – podobnie jak promy. Statki pasażerskie używane są najczęściej w rejonach wyspiarskich, gdzie transport wodny jest najtańszy i najszybszy.

Czym charakteryzują się statki towarowe

Statki towarowe są powszechnie używane w handlu dalekomorskim. W zależności od towarów oraz ich gabarytów są jego różne rodzaje. Drobnicowce przewożą towary zapakowane w skrzynie lub beczki. Statki tego typu rozwijają dość znaczne prędkości. Mogą przewozić na swoim pokładzie do kilkunastu pasażerów. Wyposażone są w cały osprzęt przeładunkowy, dzięki czemu bez użycia sprzętu portowego są wstanie same się załadować i rozładować. Ze względu na swoją budowę mają możliwość zabierania bardzo dużej ilości ładunku. Jednak coraz częściej towary pakowane są w kontenery, które może przewozić kontenerowiec. Jest to statek tak specjalnie zbudowany, że ma możliwość pionowego rozładunku i załadunku. Ten rodzaj transportowca wiedzie prym w handlu międzynarodowym. Główne jego trasy ze względu na gabaryty to transport międzykontynentalny. Do przewozu towarów bez opakowań, suchych, luzem używa się masowców, które są najlepiej przystosowane do tego rodzaju produktów. Przewozi się nimi np. węgiel czy zboża. Natomiast dla towarów płynnych używa się tankowców. Wykorzystuje się je głównie do przewozu ropy naftowej a także różnego rodzaju chemikaliów oraz gazu skroplonego. Jeśli towary wymagają utrzymywania stałej niskiej temperatury przechowywania przewozi się je chłodniowcami. To takie olbrzymie pływające chłodnie, dzięki czemu towar przewożony nawet na dużych odległościach zachowa swoją świeżość. Używany jest głównie w transporcie produktów spożywczych. Są też statki przeznaczone do przewozu tylko samochodów, wagonów kolejowych i do ładunków wielkogabarytowych – np. barki.

Rodzaje obiektów pływających

Pojęcie statku można określić jako jednostkę pływająca lub urządzenie pływające które jest używane lub nadające się do transportu wodnego. Statki są wykorzystywane w wielu działach gospodarki od setek lat. Jest to pierwszy sposób transportu na dość duże odległości. Ze względu na różnego rodzaju zastosowania oraz rodzaj budowy i zastosowanej technologii statki można podzielić na różne typy i kategorie. Istnieją statki które wyłącznie poruszają się po akwenach morskich lub takie które wykorzystywane są w transporcie śródlądowym. Większość statków jest nawodnych, czyli takich których siła wyporu jest większa niż ich ciężar całkowity. Ale są też takie, które mogą czasowo zanurzyć się pod powierzchnią wody, czyli statki podwodne. Statki mogą mieć różnego rodzaju napęd. Poczynając od wioseł (czyli są to statki wiosłowe), żagli do napędu mechanicznego. Mechaniczne napędy statków to przede wszystkim silniki lub różnego rodzaju turbiny. Turbiny mogą być łopatkowe, śrubowe lub strumieniowe. Budując statek w zależności od potrzeb można stworzyć obiekt pływający jednokadłubowy, dwukadłubowy czyli katamaran, trójkadłubowy inaczej zwany trimaranem oraz czterokadłubowy – quadramaran. Statki mają szeroki zakres zastosowań. Najczęściej wykorzystywane są przy transporcie handlowym oraz zaopatrzeniowym. Są też statki na potrzeby służb państwowych oraz portowych. A najbardziej znane dla nas to statki pasażerskie, np. turystyczne. Najbardziej ogólny podział statków ze względu na ich rodzaj użytkowania to statki cywilne i wojskowe.