1

2

3

4

5

 

Kapitan – zawód dla odważnych

Jednym z najbardziej odpowiedzialnych zawodów jest praca kapitana statku. Od niego i jego decyzji bowiem zależy życie i zdrowie ludzi znajdujących się na pokładzie statku. Jakie wymagania trzeba spełnić aby zdobyć prace kapitana statku? Ze względu na dużą odpowiedzialność nie jest to łatwa droga. Potrzebny jest paten lub świadectwo pozwalające na kierowanie statkiem. Mają do tego prawo o to się starać osoby, które ukończyły 18 lat, a ich stan zdrowia jest odpowiedni do pracy na statkach żeglugi śródlądowej oraz odbyła praktykę na statkach żeglugi śródlądowej, w przypadku patentu – co najmniej 12 miesięcy, w przypadku świadectwa – nie krócej niż 3 miesiące oraz zdał odpowiedni egzamin. Są dwa patenty kapitana żeglugi śródlądowej. Patent klasy B można uzyskać po 4 letniej praktyce pływania na statkach, w tym 2 lata na statkach o napędzie mechanicznym oraz 2 lata na stanowisku bosmana lub sternika. Patent klasy B upoważnia do kierowania statkami żeglugi śródlądowej wyłącznie na śródlądowych drogach wodnych. Natomiast paten klasy A można uzyskać, gdy jest 4 letnia praktyka, tak jak w przypadku klasy B z tym, że dodatkowo jeszcze 6 miesięczna praktyka na morskich wodach wewnętrznych lub posiadanie dyplomu oficera w dziale pokładowym w żegludze morskiej lub stopnia oficera Marynarki Wojennej oraz 6 miesięczną praktykę.

Polski Rejestr Statków

Polski Rejestr Statków jest to polskie towarzystwo klasyfikacyjne. Zostało ono założone w 1936 roku. Początkowo nazywało się Polski Rejestr Żeglugi Śródlądowej, lecz w 1946 nazwa została zmieniona na PRS. Od 2001 roku PRS został przekształcony w spółkę akcyjną. Jest to instytucja użyteczności publicznej, więc każdy jej zysk zostaje przeznaczony na rozwój standardów bezpieczeństwa. Do głównych zadań Polskiego Rejestru Statków należy tworzenie oraz nowelizacja przepisów dotyczących klasyfikacji i budowy wszystkich obiektów pływających. PRS ma także nadzorować zgodność z wymaganiami przepisów prawa międzynarodowego i polskiego. Nadzór ten dotyczy zwłaszcza wszelkich statków, ale także konstrukcji stalowych i instalacji przemysłowej znajdującej się na nabrzeżu, budowy i remontu kontenerów. Swoje działania PRS rozszerzyło także na prowadzenie szkoleń oraz doradztwo techniczne. Od 2006 roku PRS dostał pozwolenie od Komisji Europejskiej na wydawanie certyfikatów bezpieczeństwa statkom pod banderami Unii Europejskiej. PRS ma także możliwość wydawania certyfikatów systemów zarządzania a także może przeprowadzać analizy techniczno-finansowe. PRS udostępnia także Księgę Rejestru Statków Morskich oraz Śródlądowych a także rejestr statków przyjmowanych do klasy PRS i wykaz statków z zawieszoną, utraconą bądź przywróconą klasą.

Najbardziej ekskluzywne promy wycieczkowe

Coraz więcej osób zamożnych swój wolny czas poświęcają na podróże i różnego rodzaju wycieczki. Wycieczki, na które leci się samolotem i na miejscu zwiedza okolicę i odpoczywa, nie są już tak atrakcyjne, ze względu na coraz bardziej przystępne ceny, które dostępne są praktycznie dla każdego. Dlatego coraz większą popularnością wśród bogatszego społeczeństwa zaczynają cieszyć się luksusowe rejsy statkiem. Nowoczesne promy są tak wyposażone aby dostarczyć wszystko to, czego oczekuje każdy zamożny turysta. Promy tego typu mogą zabrać na raz na pokład nawet kilka tysięcy podróżnych oraz kilkaset samochodów. Kabiny pasażerskie można wynająć, wybierając różne klasy i standardy. Na promie są galerie handlowe, liczne bary i restauracje. Jest wiele atrakcji aby turysta w trakcie rejsu się nie nudził. Organizowane są dyskoteki, można odwiedzić kasyno lub zrelaksować się w spa. Na pokładzie promu znajdują się też zazwyczaj baseny, kina, teatry, sale konferencyjne, boiska sportowe, kluby fitness czy biblioteki. Na pokładach są miejsca z prawdziwą trawą na której można urządzić piknik lub grill. Prom jest tak zorganizowany, że nawet przy tygodniowym rejsie niczego podróżnym nie zabraknie. Będąc na pokładzie takiego promu można się poczuć jak w małym miasteczku z całą niezbędną infrastrukturą.

Budowa dużego kadłuba ze stali

Obecnie duże statki buduje się przede wszystkim ze stali. Ze względu na gabaryty oraz potrzeba użycia odpowiednich technologii w tym zakresie proces budowy takiego typu statków wymaga odpowiedniego przygotowania i całego procesu budowy. Taką budowę można podzielić na trzy etapy: prefabrykacja sekcji kadłuba, montaż sekcji w bloki oraz łączenie bloków. Pierwszy etap rozpoczyna się od prefabrykacji sekcji kadłuba. Sekcje tworzone są blach oraz kształtowników. Muszą być one odpowiednio przygotowane, tzn. natrasowane i wycięte według kart wykroju ewentualnie jeszcze wygięte. Natomiast montaż w sekcje polega na łączeniu elementów poprzez spawanie. Tak przygotowane sekcje można łączyć w bloki. Bloki mają wielkości mniej więcej 20 na 20 metrów. Taki system montażu powoduje szybszy czas realizacji projektu a dzięki możliwości montowania ich w hali znacznie poprawia komfort pracy przy budowie takiego statku. Gotowe bloki przenosi się na pochylnię lub do doku. Przy tym montażu najlepiej zastosować „zasadę piramidy”. Polega ona na tym, że montaż zaczyna się od środkowego dolnego bloku i rozchodzi się równolegle na boki. Dzięki zastosowaniu tych metod budowa wielkoformatowego statku staje się prostsza a także zaoszczędza wiele czasu. Można pracować niezależnie od warunków atmosferycznych, ponieważ większość prac związanych z budową realizowana jest pod dachem w hali produkcyjnej.

Kadłuby z siatkobetonu

Kadłuby statków budowane z materiału, zwanego siatkobetonem zaczęto produkować już w XIX wieku. Seryjna produkcja z tego materiału rozpoczęła się w latach 60. XX wieku. Materiał ten to cement, siatki, plastyfikatory, druty, rury, stal zbrojeniowa oraz woda. Są trzy techniki budowania kadłubów statków przy użyciu siatkobetonu: stępką do góry przy użyciu kopyta, stępką do dołu bez kopyta oraz z zastosowaniem ram kratowych. Technika stępką do góry z wykorzystaniem kopyta wymaga użycia formy. Formę tą wykłada się warstwą izolacyjną a na jej dnie układa się siatki, które potem łączy się drutem. Wzdłuż burt stosuje się rury wzmacniające. Tak przygotowaną formę zalewa się betonem. Gdy zastygnie odwraca się i można montować elementy wewnętrzne. Metoda stępką do dołu jest używana tak, że najpierw powstaje szkielet z rur, który się spawa, a następnie układa się siatki i zalewa betonem. Najlepsza jednak jest metoda z zastosowaniem ram kratowych. Stosuje się przy niej specjalne ramy kratowe a następnie analogicznie do metody stępką do dołu. Statki z siatkobetonu nie są nadzorowane w Polsce od 1985 roku ze względu na to, że są problemy z określeniem jakości konstrukcji. Istnieją jeszcze kadłuby szkłocementowe. Materiał to połączenie siatkobetonu z włóknem szklanym. Ale jest to jeden z najrzadziej stosowanych obecnie materiałów, w Polsce w ogóle niedostępny.

Kadłuby ze stopów aluminiowych

Chociaż stal jest materiałem powszechnie stosowanym przy budowie statków, bardzo dobrze w tym zakresie sprawdzają się również stopy metali lekkich. Zwłaszcza po wynalezieniu stopu aluminium z magnezem, które jest nierdzewne w wodzie, zaczęto używać takich metali na większą skalę. Także opanowanie techniki spawania aluminium sprawiło, że materiały te stały się tak bardzo popularne w branży budownictwa morskiego. Obecnie najczęściej przy produkcji statków używa się stopu aluminium z magnezem oraz aluminium z magnezem i krzemem. Pierwszy ze stopów wykazuje niski ciężar właściwy oraz dużą wytrzymałość mechaniczną, jest odporny na działanie korozyjne wody morskiej. Drugi z kolei ma mniejszą gęstość oraz większą wytrzymałość na rozciąganie. Stopów aluminium używa się głównie do produkcji jachtów regatowych. Jest to spowodowane tym, że proces produkcji jest bardziej skomplikowany niż w przypadku stali. Do pracy potrzebny jest wysoko wyspecjalizowany personel oraz specjalistyczny sprzęt. Największą wadą w tym rodzaju technologii jest wysoka cena stopów aluminium. Dużą zaletą jest przede wszystkim niska waga elementów budowanego statku oraz co bardzo ważne odporność na korozję, co w przypadku budowli ze stali jest dużym utrudnieniem i wymaga dokładnej i częstej konserwacji kadłuba statku.

Kadłuby metalowe – czy to najlepszy materiał do budowy statków?

Metale są jednym z najczęściej stosowanych materiałów przy budowie statków. W Holandii rozpoczęto używanie stali do budowy kadłubów. Najczęściej spotykanym metalem w tej branży produkcji jest stal niestopowa lub stal kwasoodporna. Stal jest dość prosta w obróbce, a poza tym nie wymaga trasowania. Bardzo dobrym ułatwieniem jest fakt, że przy budowie statku stocznia może sobie zamówić gotowe elementy do budowy. Pamiętać należy że kluczowe przy budowie kadłuba ze stali jest spawanie, gdyż ono zapewnia wodoodporność statku. Na konie należy pamiętać o piaskowaniu kadłuba specjalnymi farbami antykorozyjnymi. Kadłuby ze stali charakteryzują się wysoką wytrzymałością a także łatwą konserwacją, materiał jest też tani. Wadą jest stałe odkształcenie przy jakiś zderzeniach oraz problem z korozją w miejscach gdzie kadłub jest ciągle zanurzony zwłaszcza w słonej wodzie. Jest to najlepszy materiał do budowy dużych statków pasażerskich czy frachtowców. Konstrukcja takich ogromnych kadłubów przebiega zupełnie inaczej niż budowa małych jednostek. Takie kadłuby budowane są w tzw. kadłubowniach prze wyspecjalizowaną ekipę. Jest kilka etapów takiej budowy która jest bardzo skomplikowany. Najpierw dokonuje się prefabrykacji sekcji kadłuba, następnie montuje się sekcje w bloki aż w końcu bloki się łączy.

Kadłuby z tworzyw sztucznych

XX wiek to początek wykorzystywania nowych technologii w budownictwie statków. Zaczęto wtedy stosować nowe materiały, całkiem inne niż tradycyjne do tej pory drewno czy nawet stal. Do tego typu wyrobów zaczęto stosować polistyren czyli potocznie styropian, abs, polietylen czy polipropylen. Znany powszechnie styropian ma wiele zalet, takich jak dobra odporność mechaniczna, łatwa obróbka czy wysoka termoizolacyjność. Niestety ma też kilka istotnych wad, przede wszystkim łatwopalność oraz mała odporność na różnego rodzaju związki chemiczne takie jak ropa, olej czy aceton. Z tego powodu przy produkcji statków które elementy są zbudowane ze styropianu używa się dodatkowo farb poliwinylowych ewentualnie żywicy epoksydowej oraz cienkiej warstwy włókna szklanego. Dzięki temu wierzchnia warstwa styropianu jest chroniona. Styropian wykorzystywany jest przy budowie łodzi wiosłowych lub motorówek. Natomiast tworzywa abs, polietylen czy polipropylen są bardziej odporne niż styropian, lecz są bardzo elastyczne. Tego typu materiały wykorzystuje się do tworzenia kadłubów dwuwarstwowych, wypełnionych w środku pianką poliuretanową. Statki budowane z tego rodzaju materiałów, wykazują dużą lekkość lecz nie są tak wytrzymałe jak stalowe, dlatego ich główne zastosowanie możemy spotkać przy małych jednostkach pływających.

Nowoczesne rozwiązania – kadłuby laminatowe

Nowoczesne technologie spowodowały, ze w budownictwie wodnym zaczęto stosować coraz bardziej nowoczesne materiały. Drewno ze względu na swoje liczne wady zaczęło być wypierane przez stal oraz materiały kompozytowe, zwane laminatami. Są to materiały wymagające prostej obróbki a zarazem o wytrzymałej konstrukcji. Do takiej produkcji zazwyczaj wykorzystywane są włókna i maty szklane, które po nasyceniu ich żywicą poliestrową lub epoksydową wykazują dużą wytrzymałość oraz łatwość obróbki. Obecnie do budowy kadłubów stosuje się praktycznie w 90 % laminaty. Przy zastosowaniu tego materiału buduje się kadłuby w sposób masywny, przekładkowy i dwupowłokowy. Kadłuby masywne buduje się cały włącznie ze szkieletem z kompozytów, wszystkie elementy są formowane na specjalnych formach, zwanych kopytami. Tego rodzaju technologia wymaga sporo czasu oraz starannego przygotowania części do budowy statku. Innym stylem budowy statku za pomocą laminatów jest przekładkowy kadłub. Technika polega na przyklejaniu laminatu z dwóch stron przygotowanego wcześniej szkieletu. Dzięki tej metodzie można uzyskać materiał odporny mechanicznie przekraczający kilkudziesiątkrotnie w porównaniu z kadłubem ze stali. Tam metoda daje bardzo odporny kadłub przy dość niskiej jego wadze. Bardzo często stosuje się dwie odrębne powłoki przy budowie kadłubów.

Rodzaje kadłubów drewnianych

Kadłuby skorupowe budowane są z cienkich oklein i grubszych obłogów. Głównie stosuje się technikę klejenia przy pomocy klei wodoodpornych, co daje większą odporność na wszelkiego rodzaju odkształcenia oraz wilgoć w porównaniu z litym drewnem. Metoda ta powoduje redukcję połączeń szkutniczych stosowanych przy pracy z drewnem litym. A dodatkowe zastosowanie żywicy epoksydowej powoduje zwiększoną odporność drewna na wodę. Najczęściej nakładanie żywicy epoksydowej łączy się z poszyciem diagonalnym. Ten rodzaj kadłubów nadaje się do budowy statków żeglugi śródlądowej oraz morskiej. Natomiast kadłuby sklejkowe to metoda, w której wykorzystywane są sklejki. Sklejki te wytwarzane są z kilku warstw cienkiego drewna sklejone ze sobą spoiwem wodoodpornym. Muszą przy tym być ułożone w odpowiedni sposób, tak aby słoje z pierwszej i ostatniej warstwy sklejki układały się tak samo. Najlepsze drewno do tego typu produkcji to mahoń, indygo i gabon. Do tego typu techniki stosowane są także sklejki bakelizowane. Są to sklejki, której warstwy nasączane są specjalnym klejem. Wykazują one bardzo wysoką odporność na uszkodzenia ale są przez to trudne w obróbce. Kadłuby budowane metodą sklejkową mają zastosowanie w budowie różnego rodzaju żaglowców, tam gdzie działanie na różne czynniki zewnętrzne jest bardzo silne.